Propolis – co to jest, na co pomaga i jak długo stosować?
Propolis, zwany również kitem pszczelim, to jeden z najcenniejszych darów natury pochodzących z pszczelich uli. Ta żywiczna substancja od wieków fascynuje zarówno pszczelarzy, jak i zielarzy swoimi niezwykłymi właściwościami. Współczesne badania potwierdzają to, co tradycyjna medycyna ludowa wiedziała od pokoleń – propolis to prawdziwy skarb dla naszego zdrowia.
Czym jest propolis i skąd się bierze?
Propolis to kleista, żywiczna substancja, którą pszczoły produkują z mieszaniny wydzielin roślinnych, wosku pszczelego i własnych enzymów. Pszczoły zbierają żywice z pąków drzew – głównie topoli, brzóz, wierzb i drzew iglastych – a następnie przetwarzają je w ulu. Wykorzystują propolis do uszczelniania szczelin w ulu, wzmacniania plastrów oraz – co najważniejsze – do ochrony przed drobnoustrojami.
Skład propolisu jest niezwykle złożony i zależy od regionu geograficznego oraz roślin, z których pszczoły zbierają surowiec. Zawiera on ponad 300 aktywnych związków, w tym flawonoidy, kwasy fenolowe, estry, aldehydy i ketony. Propolis wykazuje właściwości przeciwbakteryjne, przeciwutleniające i przeciwzapalne oraz ma szerokie zastosowania użytkowe1. Szczególnie interesujący jest brazylijski zielony propolis, który zawiera artepillinę C – związek fitochemiczny o potencjale przeciwnowotworowym w badaniach przedklinicznych2.
Ile czasu można brać propolis?
Długość stosowania propolisu zależy od celu, jaki chcemy osiągnąć. W przypadku wspomagania odporności w sezonie jesienno-zimowym, propolis można stosować profilaktycznie przez 2–3 miesiące. Przy ostrych stanach, takich jak przeziębienie czy ból gardła, zazwyczaj stosuje się go intensywnie przez 7–14 dni.
Dla osób dorosłych bezpieczne jest cykliczne stosowanie propolisu – na przykład 3 miesiące stosowania, miesiąc przerwy. Taki schemat pozwala organizmowi zachować wrażliwość na aktywne składniki i zapobiega ewentualnemu przyzwyczajeniu. W przypadku stosowania miejscowego, na przykład na rany czy opryszczkę, propolis można aplikować do czasu zagojenia się zmian skórnych. Badania pokazują, że miejscowe stosowanie tureckiego propolisu przyspieszało gojenie się ran poparzeniowych w modelu eksperymentalnym3.
Na jakie dolegliwości pomaga propolis?
Propolis tradycyjnie stosowany jest przy szerokim spektrum dolegliwości. Jego działanie przeciwbakteryjne sprawia, że świetnie wspomaga organizm przy infekcjach górnych dróg oddechowych – przeziębieniach, zapaleniach gardła, krtani czy zatok. Właściwości przeciwzapalne propolisu pomagają łagodzić stany zapalne błon śluzowych jamy ustnej, w tym afty, opryszczkę czy zapalenie dziąseł.
Ze względu na swoje właściwości regeneracyjne, propolis wspomaga gojenie ran, oparzeń i innych uszkodzeń skóry. Może być pomocny przy trądziku, egzemie czy łuszczycy. Wewnętrznie stosowany wspiera układ odpornościowy, pomaga przy stanach zapalnych żołądka i jelit, a także może wspomagać regulację poziomu cukru we krwi.
Interesujące są również najnowsze odkrycia dotyczące propolisu. Badania wskazują, że połączenie propolisu z nanocząstkami srebra wykazuje aktywność przeciwbiofilmową oraz uruchamia sygnalizację apoptotyczną w badaniach biochemicznych i komórkowych4. To otwiera nowe możliwości wykorzystania propolisu w medycynie przyszłości.
Czy propolis jest dobry na zaparcia?
Propolis nie jest tradycyjnie stosowany jako środek na zaparcia. Jego główne działanie koncentruje się na właściwościach przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych i regeneracyjnych. Jeśli szukamy naturalnego wsparcia przy zaparciach, lepiej sięgnąć po sprawdzone zioła o działaniu przeczyszczającym, takie jak babka płesznik, kruszyna, senes czy siemię lniane.
Propolis może jednak pośrednio wspierać pracę układu pokarmowego poprzez swoje działanie przeciwzapalne i regenerujące błony śluzowe przewodu pokarmowego. Jeśli zaparcia wynikają ze stanów zapalnych jelit, propolis może przynieść ulgę, ale nie będzie działał bezpośrednio przeczyszczająco. W przypadku przewlekłych zaparć zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub doświadczonym zielarzem.
Czy propolis mogą pić dzieci?
Propolis może być stosowany u dzieci, ale z pewnymi zastrzeżeniami. Generalnie nie zaleca się podawania propolisu dzieciom poniżej 3. roku życia ze względu na ryzyko reakcji alergicznych. U starszych dzieci propolis można stosować w mniejszych dawkach niż u dorosłych – zazwyczaj połowę dawki dla dorosłych.
Przed pierwszym podaniem propolisu dziecku warto wykonać test alergiczny – nanieść małą ilość roztworu propolisu na skórę i obserwować przez 24 godziny, czy nie wystąpi reakcja alergiczna. Dla dzieci najlepsze są łagodne formy propolisu – krople bezalkoholowe, syropy czy pastylki do ssania o obniżonej zawartości propolisu.
Propolis może być szczególnie pomocny u dzieci w wieku szkolnym, które często chorują na infekcje górnych dróg oddechowych. Regularne stosowanie w okresie jesienno-zimowym może wspomóc ich odporność. Zawsze jednak należy pamiętać, że propolis jest produktem pszczelim i osoby uczulone na produkty pszczele nie powinny go stosować.
Jak prawidłowo stosować propolis?
Propolis dostępny jest w różnych formach – jako nalewka alkoholowa, krople bezalkoholowe, kapsułki, maści, spray do gardła czy pastylki do ssania. Wybór formy zależy od celu stosowania. Nalewka alkoholowa jest najsilniejsza, ale nie nadaje się dla dzieci, kobiet w ciąży i osób nietolerujących alkoholu.
Dawkowanie zależy od formy i stężenia preparatu. Typowo stosuje się 20–30 kropli nalewki 10–20% trzy razy dziennie, rozcieńczonych w małej ilości wody lub na łyżeczce miodu. Kapsułki zazwyczaj przyjmuje się 1–2 sztuki dziennie. Przy stosowaniu miejscowym propolis nakłada się bezpośrednio na zmienione miejsca 2–3 razy dziennie.
Propolis to niezwykły dar natury, który od tysięcy lat wspiera ludzkie zdrowie. Jego wszechstronne właściwości sprawiają, że znajduje zastosowanie przy wielu dolegliwościach – od przeziębienia po problemy skórne. Pamiętajmy jednak, że nawet najlepsze naturalne środki powinny być stosowane z umiarem i rozsądkiem. Jeśli objawy się nasilają lub nie ustępują mimo stosowania propolisu, zawsze warto skonsultować się ze specjalistą.
Bibliografia
Jesteśmy zespołem pasjonatów naturalnego dobrostanu, którym bliskie są zioła, slow life i holistyczne podejście do zdrowia. Dzielimy się wiedzą, którą sami sprawdzamy i w którą wierzymy. Piszemy po to, żebyś mógł/mogła podejmować świadome, przemyślane decyzje – dla siebie i swoich bliskich.
